Zastosowanie czosnku i alg morskich w profilaktyce mastitis u krów mlecznych – naturalne wsparcie zdrowia wymienia

Mastitis, czyli zapalenie gruczołu mlekowego, pozostaje jednym z najbardziej dotkliwych problemów w hodowli krów mlecznych, generując ogromne straty ekonomiczne i negatywnie wpływając na dobrostan zwierząt [1, 2]. Choć antybiotykoterapia jest skuteczna, budzi obawy dotyczące oporności bakterii i pozostałości leków w mleku [3]. W odpowiedzi na te wyzwania, naukowcy i praktycy zwracają się ku naturalnym rozwiązaniom. Innowacyjne bolusy paszowe, wykorzystujące synergiczne działanie składników roślinnych i witamin, otwierają nowe perspektywy w profilaktyce, jak również wspomaganiu leczenia mastitis.

Mastitis jako wyzwanie w hodowli

Mastitis dotyka od 20% do 50% krów [2], prowadząc do obniżenia wydajności mlecznej, pogorszenia jakości mleka, jak również bólu i cierpienia zwierząt. Związane z nim straty ekonomiczne mogą sięgać setek, a nawet tysięcy złotych rocznie na jedną krowę [1]. Choroba ta, wywoływana głównie przez bakterie (zarówno zakaźne, jak i środowiskowe), może przyjmować postać kliniczną z widocznymi objawami lub podkliniczną, charakteryzującą się jedynie podwyższoną liczbą komórek somatycznych (LKS) w mleku. Postać podkliniczna jest szczególnie niebezpieczna, gdyż często pozostaje niezauważona, prowadząc do długotrwałych uszkodzeń gruczołu mlekowego [4].

Rola czosnku w zdrowiu wymienia

Czosnek (Allium sativum), znany ze swoich właściwości przeciwdrobnoustrojowych, znajduje coraz szersze zastosowanie także w weterynarii, szczególnie w profilaktyce mastitis. [5]. Kluczowym związkiem bioaktywnym czosnku jest allicyna, powstająca po uszkodzeniu tkanek rośliny. Allicyna wykazuje zarówno silne działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze, jak i przeciwzapalne [6].

Siła allicyny i innych związków bioaktywnych:

• Działanie antybakteryjne: Allicyna jest skuteczna wobec wielu szczepów bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, w tym najczęściej odpowiedzialnych za mastitis, takich jak Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus uberis oraz Escherichia coli [7, 8]. Badania in vitro potwierdzają, że ekstrakty z czosnku mogą hamować wzrost tych patogenów, a nawet działać na szczepy antybiotykooporne [8, 9].
• Działanie przeciwzapalne: Czosnek zawiera związki, które redukują stany zapalne, przyspieszając regenerację tkanki gruczołu mlekowego i łagodząc ból [10].
• Wsparcie układu odpornościowego: Związki bioaktywne czosnku stymulują produkcję białych krwinek a także działają jako antyoksydanty, wzmacniając naturalne mechanizmy obronne organizmu [11].
• Brak okresu karencji: Jedną z największych zalet stosowania czosnku jest brak okresu karencji na mleko i mięso, co pozwala hodowcom sprzedawać mleko bez obaw o pozostałości antybiotyków [12].

Badania terenowe potwierdzają pozytywny wpływ czosnku na zdrowie wymion, w tym redukcję LKS jak również poprawę wydajności mlecznej [12]

Znaczenie alg morskich w zdrowiu wymienia

W poszukiwaniu zarówno innowacyjnych, jak i naturalnych rozwiązań, coraz większe zainteresowanie zyskują algi morskie. Są one prawdziwą skarbnicą cennych związków bioaktywnych, które mogą wspierać odporność, jak również ogólny stan zdrowia krów mlecznych, przyczyniając się do redukcji mastitis [13].

Kluczowe składniki i korzyści alg morskich:

• Minerały i pierwiastki śladowe: Bogactwo łatwo przyswajalnych minerałów, takich jak jod, selen, cynk, miedź, magnez i wapń, jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego [14].
• Witaminy: Algi dostarczają szerokiej gamy witamin (z grupy B, A, E, C), będących silnymi antyoksydantami, a także odgrywającymi istotną rolę w procesach metabolicznych i odpornościowych [15].
• Polisacharydy: Fukoidany i alginiany wykazują działanie przeciwzapalne, immunomodulujące, jak również prebiotyczne, wspierając zdrowie jelit i ogólną odporność [16].
• Kwasy tłuszczowe Omega-3: Algi są pierwotnym źródłem EPA i DHA, które mają silne właściwości przeciwzapalne [17].

Suplementacja algami morskimi wzmacnia odporność, działa przeciwzapalnie, poprawia integralność bariery ochronnej wymienia, a także wpływa na zmniejszenie LKS w mleku, co przekłada się na lepszą jakość mleka i wyższe ceny skupu [13, 18].

Witamina E i Selen: Nierozerwalny duet w ochronie wymienia

Witamina E (alfa-tokoferol) jest silnym antyoksydantem, który neutralizuje szkodliwe wolne rodniki, chroniąc komórki wymienia przed uszkodzeniami [19]. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania komórek odpornościowych, zwłaszcza neutrofili i limfocytów, zwiększając ich zdolność do zwalczania patogenów [20].

Działanie witaminy E jest ściśle powiązane z selenem (Se). Te dwa składniki działają synergistycznie, wzajemnie się uzupełniając, a także wzmacniając swoje właściwości antyoksydacyjne i immunomodulujące [21]. Jednoczesna suplementacja witaminy E i selenu ogranicza częstość klinicznego mastitis, zwłaszcza tych wywołanych przez patogeny środowiskowe, oraz skraca czas trwania infekcji [22, 23]. Niedobory tych składników prowadzą do osłabienia odporności, zwiększonego stresu oksydacyjnego i pogorszenia jakości mleka [21].

Niacyna (Witamina B3): Pośrednie wsparcie dla zdrowia wymion

Niacyna, czyli witamina B3, odgrywa kluczową rolę w metabolizmie energetycznym krów mlecznych [24]. Choć jej bezpośredni wpływ na LKS nie jest tak oczywisty, jak w przypadku witaminy E czy selenu, niacyna przyczynia się do zdrowia wymion poprzez kompleksowe działanie na metabolizm i odporność:

• Przeciwdziałanie ketozie: Niacyna zmniejsza mobilizację tłuszczów z rezerw ciała, jak również poprawia wykorzystanie glukozy, co pomaga zapobiegać ketozie – chorobie metabolicznej osłabiającej odporność i zwiększającej podatność na mastitis [25].
• Regeneracja tkanek: Wspiera regenerację komórek nabłonka wyściełającego kanał strzykowy gruczołu mlekowego, które tworzą naturalną barierę ochronną przed patogenami [26].
• Wsparcie ogólnej odporności: Poprawiając stan metaboliczny krowy, niacyna umożliwia efektywniejsze funkcjonowanie układu odpornościowego [24].

Promast – bezkarencyjny produkt pielęgnacyjny z propolisem

• działanie przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe: propolis, olejek z drzewa herbacianego,
• zmniejszenie ryzyka wystąpienia mastitis,
• regeneracja i ochrona przed przesuszeniem: masło shea, wosk pszczeli,

Nowoczesne bolusy paszowe: Kompleksowe rozwiązanie w profilaktyce i wspomaganiu leczenia mastitis

Na rynku dostępne są preparaty paszowe nowej generacji, jak np. MastiStop Vet Bolus czy MultiCare Vet Bolus, które wykorzystują najnowsze osiągnięcia naukowe.

MastiStop Vet Bolus:

Ten bolus łączy w sobie moc czosnku, alg morskich, witaminy E, selenu i niacyny, oferując kompleksowe wsparcie w profilaktyce, a także wspomaganiu leczenia mastitis. Dzięki synergistycznemu działaniu tych składników, MastiStop Vet Bolus:
Wzmacnia naturalną odporność krów.

• Redukuje stany zapalne w wymieniu.
• Pomaga obniżyć liczbę komórek somatycznych w mleku.
• Wspiera regenerację tkanki gruczołowej.
• Przyczynia się do poprawy wydajności i jakości mleka.
• Minimalizuje potrzebę stosowania antybiotyków, co oznacza brak okresu karencji na mleko.

MultiCare Vet Bolus:

MultiCare Vet Bolus został opracowany, aby wspierać krowy mleczne w radzeniu sobie z dyskomfortem, szczególnie w sytuacjach wymagających ulgi w bólu. Zawiera Salix Alba (wierzbę białą) i Curcuma (kurkumę), znane z naturalnych właściwości przeciwbólowych i przeciwzapalnych [27, 28].

Bolus ten jest idealny dla krów z obniżoną kondycją racic lub wymion, także po trudnych porodach oraz w sytuacjach stresowych. Powolne uwalnianie składników aktywnych zapewnia ciągłą ulgę w bólu przez kilka dni.

Połączenie MastiStop Vet Bolus i MultiCare Vet Bolus:

W przypadku zapalenia wymienia, zdecydowanie zaleca się stosowanie obu bolusów. MastiStop Vet Bolus wspiera zdrowie wymienia i pomaga w walce z infekcjami, podczas gdy MultiCare Vet Bolus zapewnia skuteczną ulgę w bólu i wspiera ogólną regenerację organizmu. To połączenie umożliwia kompleksową opiekę, zwalczając zarówno przyczyny, jak i objawy dyskomfortu, co prowadzi do szybszego i pełniejszego powrotu krowy do zdrowia.

Doświadczenia terenowe i obserwacje hodowców

Badania terenowe przeprowadzone na polskich fermach mlecznych u państwa Lechów (woj. mazowieckie) i Kocięba (woj. łódzkie) potwierdziły wysoką skuteczność stosowania bolusów MastiStop Vet Bolus w połączeniu z MultiCare Vet Bolus. Hodowcy, którzy wdrożyli tę innowacyjną formę wsparcia zdrowia wymienia, zaobserwowali szereg istotnych korzyści:

• Obniżenie liczby komórek somatycznych w mleku: U zwierząt objętych suplementacją odnotowano istotny spadek LKS, co jest kluczowym wskaźnikiem zdrowia wymienia. Ten efekt przełożył się bezpośrednio na zwiększenie parametrów mleka, jak również lepszy status zdrowotny gruczołu mlekowego.
• Szybka reakcja na stany zapalne: W przypadku krów z objawami klinicznego zapalenia wymienia (mastitis) zaobserwowano szybką i wyraźną odpowiedź organizmu na zastosowane bolusy. Reakcja ta objawiała się zmniejszeniem obrzęku, łagodzeniem procesów zapalnych, a także szybszym powrotem do zdrowia i komfortu fizjologicznego zwierzęcia.

Zgromadzone obserwacje terenowe jednoznacznie wskazują na synergiczne działanie obu preparatów. Wspólnie wspierają one mechanizmy obronne organizmu, przyspieszają procesy regeneracyjne w obrębie gruczołu mlekowego, a także pozwalają na ograniczenie stosowania konwencjonalnej farmakoterapii, co jest korzystne zarówno dla zwierząt, jak i dla jakości produkowanego mleka.

Wykres: Wpływ bolusów MastiStop VetBolus i MultiCare VetBolus na liczbę komórek somatycznych (LKS) w mleku wybranych krów.

Analiza zmian liczby komórek somatycznych (LKS) po zastosowaniu bolusów

Przedstawiona analiza koncentruje się na dynamice zmian liczby komórek somatycznych (LKS) w mleku krów mlecznych w okresie od stycznia do maja, na przykładzie pięciu wybranych zwierząt (nr 111, 42, 38, 13, 2). Bolusy MastiStop VetBolus oraz MultiCare VetBolus zostały podane w kwietniu, bezpośrednio po comiesięcznej ocenie parametrów mlecznych, co umożliwiło precyzyjne śledzenie efektów interwencji.

Wyniki pomiarów wykazały wyraźny spadek poziomu LKS w miesiącach następujących po zastosowaniu bolusów. Jest to kluczowy wskaźnik skuteczności podjętej interwencji zdrowotnej. Szczególnie widoczne zmiany zaobserwowano u krów nr 42 oraz 111, u których LKS spadła z poziomu przekraczającego 4 miliony komórek/ml do wartości poniżej 300 tysięcy w maju. Tak znacząca redukcja świadczy o wyraźnej poprawie zdrowia gruczołu mlekowego.

Hempmast – bezkarencyjny produkt pielęgnacyjny z olejkiem CBD

• działanie przeciwzapalne i regeneracyjne: olejek CBD, propolis,
• zmniejszenie ryzyka wystąpienia mastitis: nanocząsteczki srebra,
• nawilżenie strzyków: lanolina, wazelina,

Podobne, choć indywidualnie zróżnicowane, pozytywne trendy odnotowano u pozostałych krów objętych analizą. W każdym przypadku, gdzie wartości LKS były podwyższone w miesiącu poprzedzającym interwencję, w kolejnych miesiącach obserwowano ich istotny spadek. Sugeruje to, że zastosowanie bolusów przyczyniło się do ograniczenia procesów zapalnych w wymieniu, a także ogólnej poprawy zdrowotnej krów.

Obserwowane efekty mają bezpośrednie przełożenie na poprawę jakości mleka, zmniejszenie strat ekonomicznych, jak również poprawę dobrostanu zwierząt – aspektów kluczowych z punktu widzenia produkcji mlecznej.

Podsumowanie

Nowoczesne bolusy paszowe, wykorzystujące naturalne właściwości czosnku, alg morskich,
witamin E, selenu i niacyny, jak również stanowią alternatywę i uzupełnienie tradycyjnych metod w
profilaktyce i wspomaganiu leczenia mastitis. Ich kompleksowe działanie na wzmocnienie
odporności, redukcję stanów zapalnych, a także poprawę ogólnego stanu zdrowia krów
mlecznych jest kluczowe dla zwiększenia dobrostanu zwierząt i rentowności gospodarstw.

Zastosowanie bolusów opartych na składnikach naturalnych nie tylko odpowiada na
współczesne potrzeby produkcji mleka bez pozostałości antybiotyków, ale także przyczynia się
do zrównoważonego zarządzania zdrowiem krów mlecznych na poziomie fermowym.

Marcin Winiarski, Product Manager OVER Group

Literatura

[1] Halasa, T., Huijps, K., Østerås, O., & Hogeveen, H. (2007). Economic losses due to mastitis: a review of current
knowledge. Wageningen UR Livestock Research.
[2] Hogeveen, H., & Huijps, K. (2017). The economic effects of mastitis in dairy cattle. In Mastitis in Dairy Production
(pp. 3-11). Wageningen Academic Publishers.
[3] Barkema, H. W., Schukken, Y. H., Zadoks, R. N., Middleton, S., Haan, M. D., Zurakowski, M. J., & Nobrega, D. B.
(2015). The role of cow, pathogen, and management factors in treatment outcome of clinical mastitis. Journal of Dairy
Science, 98(3), 1957-1972.
[4] Seegers, H., Fourichon, C., & Beaudeau, F. (2001). Production effects related to mastitis and associated somatic cell
counts. Journal of Dairy Science, 84(E. Suppl), E284-E292.
[5] Choudhury, S., & Devi, P. (2015). A review on medicinal properties of Garlic (Allium sativum Linn.). Pharmacognosy
Reviews, 9(18), 163–170.
[6] Borlinghaus, J., Foerster, M., & Höpker, M. (2020). Allicin and related compounds: a new look at garlic’s active
principles. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 68(17), 4787-4796.
[7] Kutlu, H. R., & Akdemir, F. (2019). The effects of garlic and propolis supplementation on performance, egg quality and
intestinal histomorphology in laying hens. Poultry Science Journal, 7(2), 29-37.6
[8] Ross, Z. M., O’Gara, E. A., Hill, D. J., & Sleath, K. P. (2001). Antimicrobial action of garlic extracts against
Staphylococcus aureus and Escherichia coli. Journal of Applied Microbiology, 90(2), 226-231.
[9] Dwivedi, P., Singh, S., & Saxena, A. (2018). In vitro evaluation of antibacterial activity of Allium sativum (garlic) against
multidrug resistant bacteria. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 7(5), 2392-2398.
[10] Thomson, M., Al-Qattan, K. K., Al-Sawan, S. M., Alnaqeeb, M. A., Khan, I., & Ali, M. (2007). The causes and
consequences of the therapeutic effect of garlic. Clinical and Experimental Pharmacology and Physiology, 34(3), 200-205.
[11] Lamm, D. L., & Riggs, D. R. (2001). Enhanced immune response by garlic: role in cancer prevention. Journal of the
National Cancer Institute Monograph, 2001(29), 11-15.
[12] Khedr, A. M., Kholif, A. M., & Anele, U. Y. (2016). Effects of garlic oil supplementation on milk production,
composition, and some blood parameters in lactating Egyptian buffaloes. Journal of Animal Physiology and Animal
Nutrition, 100(1), 167-174.
[13] Cornish, M. L., & Critchley, A. T. (2007). Algae as a source of bioactive compounds: a review. Journal of Applied
Phycology, 19(5), 459-472.
[14] Roohani, N., Hurrell, R., & Wessells, K. R. (2013). Biofortification of edible seaweed with iodine and selenium for
improved public health. Food & Function, 4(12), 1731-1744.
[15] Ragan, M. A., & Chapman, D. J. (2016). Biochemistry of the Algae. Springer.
[16] Wang, H., & Zhang, W. (2007). Isolation and preliminary characterization of a novel fucan from the brown alga
Sargassum wightii. Carbohydrate Research, 342(10), 1269-1275.
[17] Ryckebosch, E., Dhondt, N., Groote, J. D., & Van Dyck, S. (2014). Nutritional value of microalgae. In Microalgae as a
Source of Food and Feed (pp. 67-85). Springer.
[18] Kim, S. K., & Pangestuti, R. (2011). Biological activities of seaweed-derived components: a review. Journal of Applied
Phycology, 23(2), 209-224.
[19] Sharma, M. K., & Buettner, G. R. (1999). Interaction of vitamin E and vitamin C in biological systems: an historical
perspective. Free Radical Biology and Medicine, 26(9-10), 915-925.
[20] Weiss, W. P., Hogan, J. S., Smith, K. L., & Williams, S. N. (1990). Effect of vitamin E and selenium on the immune
system of dairy cows. Journal of Dairy Science, 73(11), 3290-3298.
[21] Miller, J. K., Brzezinska-Slebodzinska, E., & Madsen, F. C. (1993). Oxidative stress, antioxidants, and animal function.
Journal of Dairy Science, 76(9), 2812-2823.
[22] Hogan, J. S., Weiss, W. P., Smith, K. L., Hoblet, S. R., Todhunter, P. S., Shockey, W. L., & Hueston, W. D. (1990).
Efficacy of an intramammary preparation containing selenium and vitamin E on mastitis in dairy cows. Journal of Dairy
Science, 73(4), 984-991.
[23] Weiss, W. P., Hogan, J. S., & Smith, K. L. (1994). Efficacy of selenium and vitamin E in preventing mastitis in dairy
cows. Journal of Dairy Science, 77(9), 2390-2396.
[24] Drackley, J. K., & Dann, H. M. (2003). Role of niacin in prevention and treatment of ketosis in dairy cows. Journal of
Dairy Science, 86(E. Suppl.), E101-E109.
[25] Lean, I. J., & DeGaris, P. J. (2006). Niacin and metabolic disease prevention in dairy cattle. Journal of Dairy Science,
89(E. Suppl.), E49-E58.
[26] National Research Council. (2001). Nutrient Requirements of Dairy Cattle: Seventh Revised Edition. National
Academies Press.
[27] Vlachojannis, J. E., Cameron, M., & Chrubasik, S. (2009). A systematic review on the effectiveness of willow bark in
the treatment of musculoskeletal pain. Phytotherapy Research, 23(7), 895-901.
[28] Aggarwal, B. B., & Harikumar, K. B. (2021). Potential therapeutic effects of curcumin, the anti-inflammatory agent,
against various human ailments. Mini-Reviews in Medicinal Chemistry, 11(6), 577-593